Korzystając z wyszukiwarki, akceptujesz nasz Regulamin.

Szukaj

Poradniki o dźwięku i muzyce

Podstawy cyfrowego dźwięku: próbkowanie, bity, kodeki

Dźwięk cyfrowy to dźwięk zapisany jako liczby, a każdy plik audio opisuje kilka tych samych: częstotliwość próbkowania, głębia bitowa, bitrate i liczba kanałów. Dwa kolejne słowa, kodek i kontener, mówią, jak dźwięk został spakowany i jaki plik go przechowuje. Te podstawy dźwięku cyfrowego wyjaśniają, dlaczego dwie kopie jednej piosenki mogą różnić się rozmiarem dziesięciokrotnie.

Żadna z tych informacji nie jest potrzebna, żeby nacisnąć przycisk pobierania. Przydają się, gdy wybierasz między formatami, zastanawiasz się, czemu plik jest duży, albo chcesz wiedzieć, co naprawdę obiecuje etykieta 320 kbps. Przy każdym pojęciu podajemy liczby jakości CD, czyli zwykły punkt odniesienia. O jednym formacie w szczegółach przeczytasz w tekście czym jest plik MP3.

Częstotliwość próbkowania: jak często cyfrowy dźwięk jest mierzony

Mikrofon zamienia dźwięk w płynnie zmieniający się sygnał elektryczny. Żeby go zapisać, przetwornik mierzy ten sygnał w stałych odstępach, a każdy pomiar nazywa się próbką. Częstotliwość próbkowania to liczba próbek na sekundę. Płyty CD używają 44 100, czyli 44,1 kHz. Wideo i nadawanie używają 48 kHz. Nagrania studyjne często powstają przy 96 kHz.

Częstotliwość próbkowania może uchwycić tony do połowy swojej wartości. Dlatego 44,1 kHz sięga około 22 kHz, tuż za górną granicą 20 kHz słuchu młodego, zdrowego człowieka. Stąd płyta CD na tym kończy. Wyższe wartości rejestrują dźwięk powyżej tego, co ludzie słyszą. Pomagają podczas produkcji i dają większe pliki, bez udowodnionej korzyści dla gotowej piosenki.

Głębia bitowa: jak dokładnie zapisana jest każda próbka

Głębia bitowa to liczba bitów użytych do zapisania każdej próbki. Przy 16 bitach jest 65 536 możliwych poziomów. Przy 24 bitach jest ich ponad 16 milionów. Więcej poziomów oznacza mniejsze błędy zaokrąglenia, a te słychać jako delikatny szum tła. Każdy dodatkowy bit obniża szum o około 6 decybeli.

Nagranie 16-bitowe obejmuje około 96 dB między najgłośniejszym dźwiękiem a poziomem szumu, więcej niż większość pomieszczeń do słuchania potrafi wykorzystać. Nagranie 24-bitowe obejmuje około 144 dB i jest normą w studiach, gdzie zapas zakresu wybacza niedokładne ustawienie poziomów. Głębia bitowa nie decyduje o tym, jakie tony zostaną uchwycone. To zadanie częstotliwości próbkowania.

Bitrate i kanały: dane zużywane w każdej sekundzie

Bitrate to ilość danych zużywanych na każdą sekundę dźwięku. Dla audio nieskompresowanego to zwykłe mnożenie: 44 100 próbek razy 16 bitów razy 2 kanały daje 1 411 200 bitów na sekundę, czyli 1411 kbps. To jakość CD i zajmuje około 10,6 megabajta na minutę. Mono ma jeden kanał, stereo dwa, a dźwięk przestrzenny 5.1 sześć.

Formaty skompresowane odwracają rachunek. Najpierw wybiera się bitrate, na przykład 128 lub 256 kbps, a koder decyduje, które szczegóły mieszczą się w tym budżecie. Dlatego bitrate jest liczbą najczęściej podawaną przy plikach MP3. Poradnik o bitrate MP3 pokazuje, ile megabajtów kosztuje każde popularne ustawienie i co oddaje w dźwięku.

Kodek i kontener: metoda i opakowanie

Kodek to metoda pakowania i rozpakowywania dźwięku. PCM zapisuje surowe próbki bez pakowania. FLAC i ALAC są bezstratne: zmniejszają dane i zwracają każdą próbkę w całości. MP3, AAC i Opus są stratne: odrzucają szczegóły uznane za niesłyszalne i osiągają o wiele mniejsze rozmiary. Porównanie formatów audio zestawia obok siebie MP3, AAC, Opus, WAV i FLAC, a MP3 vs FLAC omawia osobno parę formatu stratnego i bezstratnego.

Kontener to plik, który opakowuje zakodowany dźwięk. WAV zwykle opakowuje PCM, M4A zwykle AAC, a WebM często Opus. Końcówka pliku wskazuje kontener, a kodek w środku może być różny. YouTube przechowuje dźwięk filmu jako AAC lub Opus, więc konwerter YouTube na MP3 musi ponownie zakodować ten strumień.

Pytania i odpowiedzi

Czy bitrate to to samo co głębia bitowa?

Nie. Głębia bitowa to liczba bitów w każdej próbce i określa precyzję każdego pomiaru. Bitrate to liczba bitów zużywanych na sekundę w całym strumieniu. W audio nieskompresowanym bitrate równa się częstotliwości próbkowania razy głębię bitową razy liczbę kanałów. Pliki stratne, jak MP3, mają bitrate, ale nie mają stałej głębi bitowej.

Wybrać 44,1 kHz czy 48 kHz?

Dopasuj do celu. Używaj 44,1 kHz do muzyki przeznaczonej na CD lub do zwykłego słuchania, a 48 kHz do dźwięku należącego do wideo, gdzie jest to standard. Żadna z tych wartości nie brzmi lepiej od drugiej. Jeśli plik ma już jedną z nich, zostaw ją, bo konwersja między nimi nic nie daje.

Czym różni się kodek od kontenera?

Kodek to metoda kodowania i dekodowania dźwięku, na przykład AAC, Opus lub FLAC. Kontener to format pliku, który przechowuje zakodowany strumień razem z tagami, a czasem z wideo, na przykład MP4, WebM lub Ogg. Jeden kontener może mieć różne kodeki, więc sama końcówka pliku nie mówi, który został użyty.

Czy wyższa częstotliwość próbkowania zawsze brzmi lepiej?

Nie. Wartość 44,1 lub 48 kHz obejmuje już cały zakres słuchu człowieka. Wyższe wartości rejestrują treści ultradźwiękowe i są przydatne podczas nagrywania i montażu, ale testy odsłuchowe nie wykazały wiarygodnej słyszalnej korzyści dla gotowej muzyki. Podniesienie częstotliwości istniejącego pliku nie dodaje żadnych informacji.

Co znaczą liczby jakości CD?

Jakość CD to 44,1 kHz, 16 bitów, stereo. Czyli 44 100 próbek na sekundę, każda zapisana 16 bitami, na dwóch kanałach. Po wymnożeniu daje to 1411 kbps, około 10,6 MB na każdą minutę, bez żadnej kompresji.

Czy mono jest gorsze od stereo?

Nie we wszystkim. Mono niesie jeden kanał, co wystarcza dla mowy, podcastów i wykładów, a plik mono może przeznaczyć cały bitrate na ten jeden kanał. Muzyka zmiksowana w stereo traci rozpiętość od lewej do prawej po zredukowaniu do mono, więc piosenki zostaw w stereo.

Czym jest dźwięk bezstratny?

Dźwięk bezstratny jest skompresowany bez odrzucania czegokolwiek, więc odtwarzanie zwraca dokładnie te próbki, które weszły. Tak działają FLAC i ALAC, które zwykle zmniejszają plik WAV do 50 do 70 procent jego rozmiaru. Plik bezstratny wykonany ze źródła stratnego nie jest lepszy. Zachowuje straty.

Czym jest PCM?

PCM, modulacja kodowo-impulsowa, to zwykła nieskompresowana postać cyfrowego dźwięku: lista wartości próbek, z której nic nie usunięto i nic nie spakowano. Pliki WAV i AIFF zwykle zawierają PCM, podobnie jak płyty audio CD. Każdy inny kodek zaczyna od PCM i do niego wraca przy odtwarzaniu.

Zaktualizowano: