Audio- en muziekgidsen
Basis van digitale audio: samplefrequentie, bitdiepte, bitrate, codecs
Digitale audio is geluid dat als getallen is opgeslagen, en elk audiobestand wordt beschreven met dezelfde paar getallen: samplefrequentie, bitdiepte, bitrate en aantal kanalen. Twee andere woorden, codec en container, zeggen hoe het geluid is ingepakt en wat voor bestand het bevat. Deze basis van digitale audio verklaart waarom twee kopieën van hetzelfde nummer tien keer in grootte kunnen verschillen.
Je hebt dit niet nodig om op een downloadknop te drukken. Het helpt wel als je tussen formaten kiest, je afvraagt waarom een bestand groot is of wilt weten wat een label als 320 kbps echt belooft. Bij elke term hieronder horen de cijfers achter cd-kwaliteit, het gebruikelijke referentiepunt. Lees voor één formaat in de diepte wat een MP3-bestand is.
Samplefrequentie: hoe vaak digitale audio het geluid meet
Een microfoon zet geluid om in een vloeiend variërend elektrisch signaal. Om het op te slaan meet een omzetter dat signaal met vaste tussenpozen, en elke meting heet een sample. De samplefrequentie is het aantal samples per seconde. Cd's gebruiken er 44.100, geschreven als 44,1 kHz. Video en uitzendingen gebruiken 48 kHz. Studio-opnames worden vaak op 96 kHz gemaakt.
Een samplefrequentie kan toonhoogten tot de helft van haar eigen waarde vastleggen. Dus 44,1 kHz reikt tot ongeveer 22 kHz, net voorbij de bovengrens van 20 kHz van jong, gezond gehoor. Daarom stopte cd-audio daar. Hogere frequenties nemen geluid op boven wat mensen horen. Ze helpen bij de productie en maken bestanden groter, zonder bewezen voordeel voor een afgewerkt nummer.
Bitdiepte: hoe fijn elke sample wordt vastgelegd
Bitdiepte is het aantal bits waarmee elke sample wordt genoteerd. Met 16 bits zijn er 65.536 mogelijke niveaus. Met 24 bits zijn het er meer dan 16 miljoen. Meer niveaus betekent kleinere afrondingsfouten, en die hoor je als een zwak achtergrondruisje. Elke extra bit verlaagt dat ruisje met ongeveer 6 decibel.
Een opname van 16 bit overbrugt ongeveer 96 dB tussen het luidste geluid en de ruisvloer, meer dan de meeste luisterkamers kunnen benutten. Een opname van 24 bit overbrugt ongeveer 144 dB en is de norm in studio's, waar het extra bereik slordige niveau-instellingen vergeeft. Bitdiepte bepaalt niet welke toonhoogten worden vastgelegd. Dat is het werk van de samplefrequentie.
Bitrate en kanalen: de data per seconde
Bitrate is de hoeveelheid data die per seconde geluid wordt gebruikt. Voor ongecomprimeerde audio is het gewoon vermenigvuldigen: 44.100 samples keer 16 bits keer 2 kanalen geeft 1.411.200 bits per seconde, ofwel 1.411 kbps. Dat is cd-kwaliteit en het vult ongeveer 10,6 megabyte per minuut. Mono heeft een kanaal, stereo twee en 5.1 surround zes.
Gecomprimeerde formaten draaien de som om. Eerst wordt de bitrate gekozen, bijvoorbeeld 128 of 256 kbps, en de encoder bepaalt welk detail binnen dat budget past. Daarom is bitrate het getal dat het vaakst bij MP3-bestanden wordt genoemd. De gids MP3-bitrate uitgelegd laat zien wat elke gangbare instelling in megabytes kost en wat ze aan geluid teruggeeft.
Codec en container: de methode en de verpakking
Een codec is de methode om audio in en uit te pakken. PCM slaat ruwe samples op zonder in te pakken. FLAC en ALAC zijn verliesvrij: ze verkleinen de data en geven elke sample onbeschadigd terug. MP3, AAC en Opus zijn verliesgevend: ze gooien detail weg dat onhoorbaar wordt geacht en halen veel kleinere bestanden. De vergelijking van audioformaten zet MP3, AAC, Opus, WAV en FLAC naast elkaar, en MP3 vs FLAC behandelt het verliesgevende en het verliesvrije paar apart.
Een container is het bestand dat het gecodeerde geluid omhult. WAV bevat meestal PCM, M4A meestal AAC en WebM vaak Opus. De bestandsextensie noemt de container, en de codec erin kan verschillen. YouTube bewaart het geluid van een video als AAC of Opus, dus een YouTube naar MP3-converter moet die stroom opnieuw coderen.
Vragen en antwoorden
Is bitrate hetzelfde als bitdiepte?
Nee. Bitdiepte is het aantal bits in elke sample en bepaalt hoe nauwkeurig elke meting is. Bitrate is het aantal bits per seconde voor de hele stroom. Bij ongecomprimeerde audio is de bitrate gelijk aan samplefrequentie keer bitdiepte keer kanalen. Verliesgevende bestanden zoals MP3 hebben een bitrate maar geen vaste bitdiepte.
Moet ik 44,1 kHz of 48 kHz gebruiken?
Kies wat bij het doel past. Gebruik 44,1 kHz voor muziek bedoeld voor cd of gewoon luisteren, en 48 kHz voor geluid dat bij video hoort, waar het de standaard is. Geen van beide klinkt beter. Heeft een bestand al een van deze frequenties, laat het dan zo, want omzetten tussen beide levert niets op.
Wat is het verschil tussen een codec en een container?
Een codec is de methode die het geluid codeert en decodeert, zoals AAC, Opus of FLAC. Een container is het bestandsformaat dat de gecodeerde stroom bevat, samen met tags en soms video, zoals MP4, WebM of Ogg. Eén container kan verschillende codecs bevatten, dus de bestandsextensie alleen zegt niet welke is gebruikt.
Klinkt een hogere samplefrequentie altijd beter?
Nee. Een frequentie van 44,1 of 48 kHz dekt het hele bereik van het menselijk gehoor al. Hogere frequenties leggen ultrasone inhoud vast en zijn nuttig tijdens opnemen en bewerken, maar luistertests hebben geen betrouwbare hoorbare winst voor afgewerkte muziek laten zien. De frequentie van een bestaand bestand verhogen voegt geen informatie toe.
Wat betekenen de cijfers voor cd-kwaliteit?
Cd-kwaliteit is 44,1 kHz, 16 bit, stereo. Dat zijn 44.100 samples per seconde, elk met 16 bits geschreven, op twee kanalen. Vermenigvuldigd komt dat op 1.411 kbps, ongeveer 10,6 MB per minuut, zonder enige compressie.
Is mono slechter dan stereo?
Niet voor alles. Mono heeft een kanaal, wat genoeg is voor spraak, podcasts en colleges, en een monobestand kan zijn hele bitrate aan dat ene kanaal besteden. Muziek die in stereo is gemixt, verliest haar links-rechtsspreiding als ze naar mono wordt teruggebracht, dus houd stereo voor nummers.
Wat is verliesvrije audio?
Verliesvrije audio wordt gecomprimeerd zonder iets weg te gooien, zodat het afspelen precies de samples teruggeeft die erin gingen. FLAC en ALAC werken zo en maken van een WAV-bestand meestal 50 tot 70 procent van de oorspronkelijke grootte. Een verliesvrij bestand uit een verliesgevende bron wordt er niet beter van. Het bewaart de verliezen.
Wat is PCM?
PCM, pulscodemodulatie, is de gewone ongecomprimeerde vorm van digitale audio: een lijst samplewaarden waar niets uit is gehaald en niets is ingepakt. WAV- en AIFF-bestanden bevatten normaal PCM, en audio-cd's ook. Elke andere codec begint bij PCM en keert er voor het afspelen naar terug.
Bijgewerkt: